Chiến lược “Đại dương xanh” trong kinh doanh và bài học nhớ đời: “Đại dương xanh nhưng xanh tới bao giờ”

Posted by

Trong thời buổi kinh tế thị trường, cung vượt cầu, các doanh nghiệp khó có thể cạnh tranh trên cùng một thị trường rộng lớn. Nhà quản lý cần

Trong thời buổi kinh tế thị trường, cung vượt cầu, các doanh nghiệp khó có thể cạnh tranh trên cùng một thị trường rộng lớn. Nhà quản lý cần có chiến lược chiếm lĩnh các thị trường ngách, thị trường mà doanh nghiệp mình có thể nắm thế “độc quyền”. Họ cần tạo ra các “đại dương xanh” nhằm mang đến lợi nhuận và sức ảnh hưởng. Vậy chiến lược đại dương xanh là gì có khác biệt gì với  “Đại dương đỏ”.

Với tình trạng cung vượt cầu trong nhiều ngành kinh doanh, việc cạnh tranh để chiếm lĩnh một phần của thị trường đang thu hẹp dù là rất cần thiết nhưng chưa đủ để duy trì kết quả kinh doanh cao. Các công ty cần tiến xa hơn chứ không chỉ cạnh tranh với đối thủ. Để nắm bắt những cơ hội mang lại lợi nhuận và tăng trưởng, họ cần tạo ra những đại dương xanh.

Tuy nhiên, ngày nay đa phần các Đại dương xanh chưa được xác định trên bản đồ. Việc hoạch định chiến lược trong mấy chục năm qua tập trung nhiều hơn vào các chiến lược Đại đương đỏ với nền tảng là cạnh tranh. Kết quả là, người ta hiểu khá rõ về cách thức cạnh tranh khôn ngoan trong một thị trường khốc liệt: từ phân tích cấu trúc kinh té cơ bản của ngành kinh doanh hiện tại tới lựa chọn một vị thế chiến lược nhờ chi phí thấp hay khác biêt khóa hoặc tập trung hóa để xác lập phương thức cạnh tranh. Do đó, vấn đề nhận được được nhiều sự quan tâm của các nhà hoạch định chiến lược ngày nay là hiểu thấu đáo và áp dụng linh hoạt chiến lược Đại dương xanh được coi là khá “mới mẻ” này.

Để nhận biết sâu sắc và vận dụng hiệu quả chiến lược vào quá trình hoạt động kinh doanh, nhà hoạch định chiến lược cần tìm hiểu và làm rõ các điểm sau: Đại dương đỏ, đại dương xanh là gì? Đặc điểm của chiến lược “Đại dương xanh”? Tính tất yếu của việc hình thành những “Đại dương xanh”! Đổi mới giá trị: nền tảng của chiến lược “Đại dương xanh”; và cuối cùng là Thời điểm nào để tái đổi mới giá trị – điều chỉnh chiến lược “Đại dương xanh”?

Đại dương đỏ, đại dương xanh là gì?

Đại dương xanh là những khoảng trống thị trường chưa được khai phá, đầy giá trị tiềm năng, còn vô số cơ hội phát triển hứa hẹn lợi nhuận cao. Trong mô hình đại dương này, sự cạnh tranh là chưa cần thiết, bởi luật chơi chưa được thiết lập.

Đại dương đỏ là thị trường thông thường, truyền thống, đã bị lấp đầy bởi các đối thủ cạnh tranh và đã được khai thác rất sâu. Trong đại dương đỏ, các ranh giới đã được thiết lập và chấp nhận, quy luật cạnh tranh đều được xác định rõ ràng. Các công ty phải tìm cách vượt trội hơn để chiếm được thị phần lớn hơn trong thị trường. Khi đã có nhiều người nhảy vào thị trường, thị trường này sẽ bị phân khúc ra nhỏ hơn. Do đó, khả năng thu lợi nhuận và tăng trưởng sẽ có đi xuống.

Đại dương xanh là những khoảng trống thị trường chưa được khai phá, đầy giá trị tiềm năng, còn vô số cơ hội phát triển hứa hẹn lợi nhuận cao.

Đại dương đỏ là thị trường thông thường, truyền thống, đã bị lấp đầy bởi các đối thủ cạnh tranh và đã được khai thác rất sâu. Trong đại dương đỏ, các ranh giới đã được thiết lập và chấp nhận, quy luật cạnh tranh đều được xác định rõ ràng. Các công ty phải tìm cách vượt trội hơn để chiếm được thị phần lớn hơn trong thị trường. Khi đã có nhiều người nhảy vào thị trường, thị trường này sẽ bị phân khúc ra nhỏ hơn. Do đó, khả năng thu lợi nhuận và tăng trưởng sẽ có đi xuống.

Khái niệm, đặc điểm chiến lược “Đại dương xanh”

Việc nhận biết sâu sắc về chiến lược Đại dương xanh sẽ giúp nhà hoạch định chiến lược đề ra những bước đi thích hợp cho hoạt động kinh doanh của công ty. Do đó, nhà hoạch định cần hiểu khái niệm, đặc điểm của chiến lược kinh doanh nay – Chiến lược Đại dương xanh :

+ Khái niệm: Chiến lược “Đai dương xanh” là một chiến lược phát triển và mở rộng một thị trường trong đó không có cạnh tranh hoặc sự cạnh tranh là không cần thiết mà các công ty có thể khám phá và khai thác – các học giả Kim và Mauborgne (theo tổng kết nghiên cứu về chiến lược của hai giáo sư tại Viện INSEAD của Pháp).

+ Từ khái niệm trên có thể dễ nhận thấy Chiến lược Đại dương xanh có những đặc điểm sau:

Lợi ích của chiến lược Đại dương xanh

“Đại dương xanh” mang tới những định hướng và chiến lược phát triển rõ ràng nhất cho hoạt động kinh doanh của mọi doanh nghiệp. Trong thời buổi nền kinh tế thị trường, “Đại dương xanh” mở ra cơ hội để các doanh nghiệp có thể tồn tại, đứng vững trước các đối thủ cạnh tranh.

“Đại dương xanh” tạo ra bước chuyển mình về giá trị cho doanh nghiệp cũng như khách hàng mục tiêu thông qua việc mở ra thị trường mới không có đối thủ cạnh tranh. 

Nền tảng của chiến lược Đại dương xanh là gì? Đổi mới giá trị được xem là nền tảng quan trọng nhất của chiến lược “Đại dương xanh”. Nhờ quy trình này doanh nghiệp chuyển từ việc tập trung nguồn lực cho việc đánh bại đối thủ cạnh tranh cùng ngành, sang việc làm cho cạnh tranh trở nên không cần thiết và quan trọng nữa. 

Đổi mới giá trị đòi hỏi các doanh nghiệp cần có tư duy và kế hoạch triển khai chiến lược mới để hình thành nên “Đại dương xanh”, tránh việc cạnh tranh khắc nghiệt. Việc đánh đổi giá trị không tuân theo nguyên tắc đánh đổi giữa giá trị và chi phí.

Nhiều người vẫn cho rằng các doanh nghiệp hoặc là tạo ra giá trị thấp với chi phí thấp hơn hoặc tạo ra giá trị lớn hơn với chi phí cao hơn. Tuy nhiên đối với chiến lược “đại dương xanh”, nhà quản lý cần lựa chọn đồng thời khác biệt hóa và chi phí thấp.

Nghiên cứu của W.Chan Kim và Mauborgne chỉ ra rằng: Một doanh nghiệp thành công khác với các doanh nghiệp thất bại ở chỗ họ biết hình thành và tận dụng chiến lược “đại dương xanh”. Sự khác biệt ở đây không phải là công nghệ rất tân tiến hay xâm nhập thị trường đúng thời điểm mà là nhờ sự đóng góp của những yếu tố đó.

Đổi mới giá trị được hình thành khi các doanh nghiệp biết cân đối sự đổi mới với tính hữu dụng, giá cả, và chi phí. Nhà quản lý cần gắn chặt sự đổi mới với giá trị theo cách này mới có thể thu lại được kết quả như mong muốn. 

Thương trường cũng khốc liệt như chiến trường, phần lớn các chiến lược đại dương xanh đều bị các doanh nghiệp, đối thủ cạnh tranh bắt chước và làm theo. Vào lúc này các đại dương xanh dần biến thành đại dương đỏ do sự cạnh tranh của các đối thủ đi sau. Doanh nghiệp cần tiến hành cải tiến, điều chỉnh tái đổi mới cho giá trị chiến lược. 

Khi các đối thủ cạnh tranh bắt đầu tiến vào xâm lấn thị trường ngách của doanh nghiệp, nhà quản lý cần nhanh nhạy và có các  phản ứng tức thì nhằm bảo vệ thi phần của mình. Cạnh tranh thực sự ngày một gay gắt, nhà quản lý cần giám sát được giá trị của doanh nghiệp mình trên bản đồ chiến lược để tránh các cạm bẫy.

Thông qua giá trị trên bản đồ chiến lược, chủ doanh nghiệp có thể xác định được khi nào cần tiến hành tái đổi mới. Đường giá trị cảnh báo thời điểm mà doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược “Đại dương xanh” mới. Điều này thể hiện khi mà đường cong giá trị của doanh nghiệp dần hội tụ với đường giá trị của đối thủ. 

Thông qua việc giám sát đường giá trị, doanh nghiệp có thể tránh được việc tìm kiếm một “Đại dương xanh” khác khi mà vẫn có thể khai thác được nhiều lợi nhuận ở đại dương hiện tại. Khi đường giá trị vẫn còn phân kỳ, nhà quản lý cần chống lại cám dỗ của việc tái đổi mới giá trị.

Vào lúc này doanh nghiệp cần tập trung khai thác, đào sâu, mở rộng các hướng kinh doanh bằng việc cải tiến hoạt động, mở rộng địa bàn nhằm chiếm được nhiều thị phần hơn. Doanh nghiệp cần bơi được càng xa càng tốt hướng tới mục tiêu thống trị đại dương xanh trước khi đối thủ cạnh tranh càng ngày càng tốt và đông đảo hơn. 

Hiểu một cách đơn giản nhất: Đại dương đỏ là thị trường lớn, nơi tập trung tất cả các đối tượng khách hàng và đối thủ cạnh tranh; Đại dương xanh là thị trường ngách nhỏ, nơi tập trung nhóm khách hàng mục tiêu và không có hoặc có ít đối thủ cạnh tranh.

Nói cách khách đại dương đỏ là giống như miếng bánh lớn có sẵn mà tất cả các công ty, doanh nghiệp hoạt động trong một lĩnh vực cùng nhau giằng xé. Còn đại dương xanh lại là miếng bánh do chính doanh nghiệp tạo ra và hưởng thụ. 

Người đọc qua giải thích và so sánh trên đã phần nào hiểu được chiến lược đại dương xanh là gì. Đại dương xanh là những khoảng trống thị trường đầy giá trị tiềm năng, chưa được khai phá, mang đến vô số cơ hội phát triển cho doanh nghiệp, hứa hẹn mang đến lợi nhuận cao.

Với mô hình đại dương này, sự cạnh tranh là chưa cần thiết, bởi luật chơi được thiết lập bởi người tạo ra chúng. Đại dương xanh giúp các doanh nghiệp cung cấp các sản phẩm đến khách hàng tiềm năng mà không cần lo lắng về đối thủ. 

Đại dương đỏ chính là thị trường truyền thống, thị trường lớn thông thường đã được khai thác rất sâu và rất lâu, đã bị các đối thủ cạnh tranh lấp đầy. Trong đại dương đỏ, các doanh nghiệp cần tuân thủ và chấp nhận các quy luật cạnh tranh và dè chừng các ranh giới đã được thiết lập.

Để chiếm được thị phần lớn hơn trên thị trường các doanh nghiệp phải tìm cách biến mình trở nên nổi trội. Đại dương đỏ bao gồm nhiều phân khúc, khả năng thu lợi nhuận và tăng trưởng thường thấp hơn. 

Đổi mới giá trị: Nền tảng của chiến lược “Đại dương xanh”

Chiến lược “Đại dương xanh” tạo ra một bước đột phá về giá trị cho cả người mua và cho công ty của bạn, từ đó mở ra những thị trường mới không có cạnh tranh – những Đại dương xanh. Sự đổi mới giá trị đươc coi là nền tảng của chiến lược “Đại dương xanh” vì nhờ nó mà công ty chuyển từ tâp trung nguồn lực vào đánh bại đối thủ cạnh tranh sang việc làm cho cạnh tranh trở nên không quan trọng nữa.

Đổi mới giá trị là một cách tư duy và triển khai chiến lược mới để hình thành chiến lược Đai dương xanh, tránh được cạnh tranh. Điều quan trọng là việc đổi mới giá trị không tuân theo một trong những quy luật đánh đổi giữa giá trị và chi phí. Người ta vẫn thường quan niệm rằng các công ty hoặc là tạo ra giá trị lớn hơn cho khách hàng với chi phí cao hơn, hoặc là tạo ra giá trị thấp với chi phí thấp hơn. Với quan niệm này, sự lựa chọn chiến lược đồng nghĩa với sự lựa chọn giữa khác biệt hóa và chi phí thấp. Ngược lại, những công ty tìm cách hình thành Đại dương xanh cần theo đuổi đồng thời chiến lược khác biệt hóa và chiến lược chi phí thấp.

Nghiên cứu của W.Chan Kim và Mauborgne cho thấy: những công ty thành công khác với những công ty thất bại trong việc hình thành chiến lược Đại dương xanh không phải là công nghệ rất tân tiến hay xâm nhập thị trường đúng thời điểm. Đôi lúc thành công có được là nhờ sự đóng góp của những yếu tố đó, nhưng thường thì không. Đổi mới giá trị chỉ có được khi các công ty biết cân đối sự đổi mới với tính hữu dụng, giá cả, và chi phí. Nếu không gắn chặt sự đổi mới với giá trị theo cách này, các nhà đầu tư phát triển công nghệ cũng như những người tiên phong trên thị trường sẽ không thu được kết quả mong đợi, giống như một con gà đẻ trứng cho con gà khác ấp.

Công cụ phân tích để xây dựng chiến lược đại dương xanh

Chiến lược cần sự đổi mới mới mẻ trong kinh doanh, sự nhạy bén để phân tích tạo ra thị trường mới. Đại dương xanh mở ra thị trường ngách, nơi mà các doanh nghiệp có thể chiếm vị thế độc quyền, cạnh tranh ít với chi phí thấp để phát triển. 

Để xây dựng Blue Ocean Strategy lý tưởng, yêu cầu doanh nghiệp cần phân tích và hiểu rõ về thị trường, nhạy bén để lựa chọn điểm mới trong kinh doanh. Công cụ phân tích xây dựng chiến lược blue ocean hiệu quả có thể kể đến như:

Là công cụ phân tích cơ bản và áp dụng xuyên suốt chiến lược đại dương xanh.

Giá trị ở đây là lợi ích và mong đợi của khách hàng, được biểu hiện: Đường giá trị doanh nghiệp và đường giá trị của các đối thủ cạnh tranh. Biểu đồ với trục tung – đánh giá giá trị cao thấp mà doanh nghiệp mang lại cho khách hàng, trục hoành – đánh giá năng lực cạnh tranh trong ngành. 

Dựa trên sơ đồ cho biết được doanh nghiệp và đối thủ đang tập trung vào yếu tố nào. Trường hợp đường giá trị cong, không đồng dạng chứng tỏ doanh nghiệp đang tạo ra một đại dương xanh. Trường hợp đồng dạng, chứng tỏ doanh nghiệp đang ở đại dương đỏ.

Sau khi đã xác định được đường giá trị của doanh nghiệp đang ở đại dương xanh, tiếp tục vẽ lại đường giá trị sao cho đáp ứng 2 yếu tố: sự khác biệt hóa và chi phí thấp.

Để thực hiện được điều này, yêu cầu doanh nghiệp cần cắt giảm các yếu tố không cần thiết, tăng giá trị trải nghiệm cho khách hàng.

4 khung hành động cần điều chỉnh: giảm bớt yếu tố không cần thiết, tạo ra các giá trị mới, tăng lên yếu tố cao hơn tiêu chuẩn ngành, loại bỏ các yếu tố từng được coi là tất yếu.

Sau khi đã trả lời được các câu hỏi và yêu cầu trong khung 4 hành động, tiếp tục điều chỉnh theo mô hình mạng: Loại bỏ – gia tăng – cắt giảm – hình thành.

Mỗi hành động đều có vai trò quan trọng như nhau. Với mô hình mạng, doanh nghiệp không nên chỉ tập trung vào tăng trưởng và xây dựng thương hiệu, mà còn tập trung vào các yếu tố cắt bỏ, giảm bớt.

Nguyên tắc xây dựng chiến lược đại dương xanh

Quá trình hình thành và hoạch định chiến lược đại dương xanh sẽ có nhiều điểm phức tạp, rủi ro mà doanh nghiệp phải đối mặt. Tuân thủ các nguyên tắc sau để xây dựng Blue Ocean Strategy hiệu quả:

Blue Ocean Strategy là một giải pháp tối ưu để doanh nghiệp giảm thiểu cạnh tranh và phát triển ổn định trên thị trường.

Trong thời đại kinh tế số, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược đại dương xanh phù hợp, với kế hoạch và quy trình cụ thể để tồn tại, phát triển.

Điều chỉnh “Chiến lược đại dương xanh” – thời điểm tái đổi mới giá trị

Một thực tế rõ ràng trong kinh doanh là: phần lớn các chiến lược Đại dương xanh cuối cùng rồi cũng bị bắt chước. Lúc đó Đại dương xanh dần bị nhốm đỏ bởi sự cạnh tranh của các đối thủ cạnh tranh đi sau. Lúc này công ty cần phải tiến hành điều chỉnh, cải itến Đại dương xanh bằng cách tái đổi mới giá trị.

Khi đối thủ cạnh tranh bằng mọi cách giành giật thị trường với công ty bạn, bạn thường ngay lập tức phản ứng lại và cố gắng bảo vệ thi phần của mình. Tất nhiên, theo lẽ thông thường thì sự cạnh tranh bắt đầu xảy ra và ngày một gay gắt. Để tránh cái cạm bẫy này, bạn cần giám sát được đường giá trị của công ty trên bản đồ chiến lược.

Việc giám sát đường giá trị như vậy có thể chỉ ra cho bạn biết khi nào thì nên tiến hành tái đổi mới, khi nào thì không. Nó cảnh báo bạn khi nào cần tiến tới xây dựng một chiến lược Đại dương xanh mới khi đường cong giá trị của bạn dần hội tụ với đường giá trị của đối thủ cạnh tranh.

Việc giám sát đường giá trị cũng giúp công ty bạn tránh được việc tìm kiếm một “Đại dương xanh” mới trong khi nó vẫn còn những nhánh lợi nhuận lớn đổ vào đại dương hiện tại. Khi đường giá trị vẫn còn phân kỳ, bạn cần chống lại cám dỗ của việc đổi mới giá trị một lần nữa.

Thay vì thế, nên tập trung khai thác, mở rộng, đào sâu những hướng kinh doanh hiện tại bằng cách cải tiến các hoạt động vận hành và sự mở rộng về địa lý để đạt được lợi thế kinh tế theo quy mô và chiếm được thị phần nhiều hơn nữa.

Công ty nên “bơi” càng xa càng tốt trong Đại dương xanh hiện tại, biến mình thành mục tiêu liên tục di chuyển, bứt phá hẳn khỏi những kẻ bắt chước đầu tiên và khiến họ nản lòng trong suốt quá trình theo đuổi công ty. Mục đích chính của công ty là phải thống trị Đại dương xanh đó trước các đối thủ cạnh tranh đầu tiên càng lâu càng tốt.

Bài học “Đại Dương Xanh Nhưng Xanh Tới Bao Giờ?”

Đầu năm 2004 tôi như con ngựa hoang bất chấp lời khuyên của anh giám đốc công ty cũ, từ biệt thủ đô hoa lệ về với thành phố hoa phượng quê hương, mang theo khát vọng khởi nghiệp sôi sục của người con trở về. Tôi mở 3 cửa hàng cafe internet đối diện với trường đại học, nơi mà trong bán kính 5km chưa có cửa hàng internet nào được mở ra, và thời gian đầu thật tuyệt. Cảm giác được làm ông chủ mừ !

Sau khi tôi khai trương được mấy tháng, các cửa hàng internet xung quanh tôi mọc lên như nấm sau mưa. Kết quả là business của tôi chỉ tồn tại được 2 năm cho tới khi tôi quyết định trở lại Hà Nội hát bài ca làm lại từ đầu. Tôi đã học được một bài học nhớ đời là: “Đại dương xanh nhưng xanh tới bao giờ”.

Bài học này tới giờ tôi thấy vẫn còn hữu ích lắm, vì bản tánh con người là khi nghĩ ra cái gì hay lại ngon ăn thì người như lên mây, nghĩ mình là tiên kiếm tiền thật dễ. Tôi đã chứng kiến rất nhiều người như thế đến tận bây giờ, sau một thời gian khởi nghiệp từ một người hát hò một câu bẻ đôi không biết thì cũng chứng tỏ khả năng học làm ca sĩ của mình với bài hát tiền của tôi đi đâu.

Nhớ lại những ngày đầu cặm cụi lập nick yahoo cho các bạn sinh viên xinh đẹp, hướng dẫn từng li từng tí cách sử dụng internet mà lòng không khỏi bồi hồi. Thời đó, chat Yahoo mang lại nhiều niềm vui, là công cụ trò chuyện hữu dụng, giúp san bằng mọi khoảng cách về địa lý và trở thành công cụ liên lạc tiện dụng, tiết kiệm hơn điện thoại rất nhiều.

DOANH NGHIỆP DÙ LỚN TỚI MẤY CŨNG CÓ LÚC LỤI TÀN

Ngày 13/6/2017 là ngày Yahoo hoàn tất việc “bán thân” cho Verizon, đó là bằng chứng sống cho thấy doanh nghiệp dù lớn đến mấy cũng có lúc lụi tàn hoặc đi xuống, giống như chuyện đã xảy ra với Motorola, Nokia, General Motors, Kodak, Xerox và hàng loạt tên tuổi từng ngự trên đỉnh cao thế giới khác.

Sự phát triển của công nghệ, Internet và đặc biệt là sự xuất hiện của mạng xã hội đã góp phần đẩy một tên tuổi lớn của kỷ nguyên internet như Yahoo đến kết cục phải khai tử, tạo ra cảm xúc bùi ngùi, tiếc nuối cho nhiều người, trong đó có tôi.

Tạm biệt Yahoo!, tạm biệt một thời ta đã yêu!

Lời cuối: Xin lỗi em Yahoo!, Từ khi vắng em anh đã có vợ mới là facebook rồi!

Tổng hợp

Trang kiến thức chuyên biệt về Doanh Nhân, Kinh Doanh, Khởi Nghiệp, Làm Giàu, Tài Chính

Trong thời buổi kinh tế thị trường, cung vượt cầu, các doanh nghiệp khó có thể cạnh tranh trên cùng một thị trường rộng lớn. Nhà quản lý cần

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Recent Posts

Tags

Chưa có nội dung nào để hiển thị ở đây.